Pesten is herhaald gedrag van één of meer personen, met de bedoeling om de andere(n) te kwetsen. Pestgedrag houdt in dat iemand herhaaldelijk wordt gekleineerd, buitengesloten of lastiggevallen. Dit kan zich uiten in negeren, roddelen, het uithalen van “grapjes” die niet leuk zijn voor de ontvanger, het bewust bemoeilijken van iemands werk, bespotten, uitschelden, bedreigen of zelfs fysiek lastigvallen.
De schade kan psychologisch, lichamelijk of sociaal zijn. Wie wordt gepest, kan zich meestal niet verdedigen. Pesten kom vaker voor dan je denkt. Bijna 8% van de werknemers wordt gepest op het werk, dat zijn ruim een half miljoen werknemers. Ruim 1% van de werknemers wordt structureel gepest op het werk, dat zijn ruim 80.000 mensen!
Het is niet altijd zichtbaar of hoorbaar of er sprake is van pesten. Het gedrag wordt ook niet door iedereen gezien als ongewenst gedrag en soms betiteld als: “zo gaan we hier met elkaar om” of “daar moet hij maar tegen kunnen, het is toch een grapje”. Pesten wordt niet openlijk gedaan, hierdoor worden signalen door andere medewerkers minder snel opgemerkt.
Oorzaken
De oorzaken van pesten zijn niet eenduidig. Meestal is er sprake van een samenspel tussen verschillende factoren. Het gaat om een combinatie van de persoonlijke kenmerken van dader en slachtoffer, de organisatiekenmerken en de samenwerking op de afdeling of in het bedrijfsonderdeel.
Bij organisatiekenmerken moet gedacht worden aan een negatief werkklimaat, onvoldoende of juist erg autoritair leidinggeven, hoge taakeisen en weinig regelmogelijkheden, slechte communicatie, onduidelijkheid over wat er van medewerkers verwacht wordt en slechte fysieke werkomstandigheden. Het is dus van belang dat deze zaken worden opgepakt en opgelost door het management van het bedrijf.
De gevolgen van pestgedrag mogen niet worden onderschat, niet alleen voor diegene die wordt gepest, maar voor de hele werkomgeving. Voor werknemers die gepest worden geldt dat het gevoel van eigenwaarde flink wordt aangetast. Ook leidt pesten tot gezondheidsklachten. Nogal wat slachtoffers van pesten worden arbeidsongeschikt. Veel mensen hebben na deze ervaringen moeite om een andere baan te vinden. Pesten leidt dus ook tot verlies van werk en inkomen en heeft daarmee gevolgen voor de privé omstandigheden van de gepeste werknemer. Ook bij getuigen van pesten op het werk, meestal collega’s, is er sprake van stressreacties, afname van het werkplezier en afname van motivatie en betrokkenheid bij de organisatie.
Gezondheidsklachten kunnen leiden tot:
- een hoge mate van stress, depressie, en angststoornissen, waaronder de posttraumatische stressstoornis, en kan uiteindelijk zelfs tot zelfmoord leiden. Slachtoffers van pesten lopen een meer dan vier keer zo groot risico op een depressie in vergelijking met medewerkers die vinden dat ze niet gepest worden;
- het ontwikkelen van een angststoornis of een posttraumatische stressstoornis, met als gevolg nachtmerries, geheugenverlies, concentratieverlies, vermijdingsgedrag en flashbacks van de nare gebeurtenis.
- Stresssymptomen zoals slapeloosheid, concentratiestoornissen en gebrek aan initiatief. Voorbeelden van lichamelijke stressklachten zijn hoofdpijn, maag- en darmklachten en hartkloppingen.
Als je wordt gepest:
- Trek een grens;
- Bespreek het gedrag;
- Praat erover met iemand die je vertrouwt;
- Leg de situatie vast en zoek hulp;
- Maak een melding.
Als je ziet dat een collega wordt gepest:
- Spreek de pester aan op zijn/haar gedrag;
- Steun de gepeste;
- Maak het pestgedrag bespreekbaar;
- Maak een melding
Als leidinggevende:
- Stel een norm en maak afspraken;
- Draag de norm uit;
- Geef het goede voorbeeld;
- Grijp in en onderneem actie;
- Bied steun aan de gepeste;
- Hoor de pester (hoor-wederhoor);
- Stel vervolgacties vast.
Ga met elkaar in gesprek over het volgende:
- Wist jij dat pesten veel voorkomt?
- Bij ons wordt niet gepest.
Scan de volgende code met de app om deze toolbox te bekijken.